Perkusja i instrumenty perkusyjne

Wszystko zaczyna się od pomysłu. Może chcesz dołączyć do orkiestry. Może chcesz wznieść swoją grę na zupełnie nowy poziom.

Anatomia funkcjonalna w centrum Twojej techniki, w służbie muzyki!

W codziennej praktyce muzyka ciało jest narzędziem w służbie ekspresji muzycznej.

Niesie muzyczne wybory i zamiary artysty. Jest podstawowym ogniwem łączącym jego myśli z dźwiękami, które powstają na końcu tego procesu.

To ogniwo mogą zakłócać rozmaite napięcia, zarówno psychiczne, jak i mięśniowe.

Osiągnięcie „doskonałego” ruchu wymaga subtelnego zestrojenia umysłu i ciała.

Innymi słowy, doskonałej symbiozy percepcji, zamiaru i wykonania.

Nauka gry na instrumencie trwa długo, zanim gra stanie się płynna i wyrazista.

Słuch muzyka analizuje bieżącą chwilę i przesyła informacje do mózgu, który następnie „wydaje polecenia” kończynom zaangażowanym w ruch instrumentalny.

Z tego ruchu rodzi się dźwięk. Z tego dźwięku oraz z tych, które go poprzedzają lub po nim następują, rodzi się muzyka.

W tym zjawisku bierze udział wiele czynników:

Oddech – stres – przygotowanie mentalne – fizjologia funkcjonalna – możliwości fizyczne – odczucia mięśniowe – napięcie – ergonomia – pozycja przy instrumencie…

Po znakomitym zbadaniu i objaśnieniu wszystkich tych zjawisk w odniesieniu do innych rodzin instrumentów Marc Papillon zwraca się w tej książce do perkusistów.

W zależności od stylu muzycznego czy kontekstu „rola” perkusisty może być bardzo różna.

Wymagana siła, finezja frazowania, precyzja rytmiczna, niezależność i koordynacja to umiejętności perkusisty, które wymagają wielkiej kontroli nad ciałem.

Co więcej, zestaw perkusyjny to instrument angażujący wszystkie cztery kończyny.

U perkusisty choreografia swobody, jak ją określił Xavier Gagnepain, zależy od bardzo wielu czynników.

Siedzenie na stołku i jego wysokość – trzymanie pałek – ustawienie bębnów i talerzy – panowanie nad oddechem i stresem – ułożenie pleców – współpraca nadgarstków, przedramion, ramion i barków – rozluźnienie po każdym uderzeniu – ustawienie stóp na pedałach – stawy skokowe…

Wszystkie te czynniki są oczywiście związane z budową ciała każdego perkusisty.

Dlatego wydaje mi się niezbędne, by znać swoje ciało i różne grupy mięśni zaangażowane w grę na perkusji.

Bez żadnego dogmatyzmu Marc Papillon stara się w tej książce pomóc nam lepiej zrozumieć i lepiej odczuć wyzwania fizyczne, tak aby każdy mógł uniknąć schorzeń zbyt często towarzyszących intensywnej grze na perkusji: różnych zapaleń ścięgien, bólów pleców, karku, odcinka lędźwiowego…

Przejrzystość wyjaśnień i trafność ilustracji pozwolą, jestem tego pewien, każdemu uwolnić się od wszelkich napięć, a także poprawić zarówno szybkość, jak i muzykalność, równoważąc to niezwykłe równanie, które łączy ruch z muzyką.

Franck Agulhon – perkusista i pedagog

„Fruwaj jak motyl, żądl jak pszczoła”

To zdanie Muhammada Alego, które rozszyfrował mi sam wielki Roy Haynes, porównując, podobnie jak Miles Davis, perkusistę do boksera, często powraca w moim nauczaniu albo wtedy, gdy próbuję wyjaśnić swing czy groove na perkusji uczniom w każdym wieku i na każdym poziomie: „Fruwaj jak motyl, żądl jak pszczoła!”

„Fruwaj jak motyl, żądl jak pszczoła!” Przynajmniej dla mnie oddaje to po części to, do czego perkusista powinien dążyć, najlepiej z prawdziwą świadomością tego, jak optymalnie korzystać ze swojego ciała. Czuć rytm to jedno; przełożyć to odczucie na grę to drugie. Po długiej nauce perkusista, prawdziwe serce zespołu, powinien moim zdaniem stanowić gibką i dynamiczną całość, łączącą lekkość lub siłę z solidnym fundamentem, spokój z energią, precyzję z szybkością, nie zapominając przy tym nigdy o muzyce, którą akompaniuje lub tworzy… Tak więc w dniu, w którym do moich drzwi zapukał Papillon (po francusku „motyl”), polecony przez dawnego stażystę, którego prowadziłem przy państwowym dyplomie nauczycielskim i który obserwował moją pracę z uczniami, z pewnością nie był to przypadek! A może był? Ale Marc Motyl, który wybaczy mi tę grę słów z jego nazwiskiem, nie przyszedł tylko po to, by poprosić mnie o przedmowę do swojej najnowszej książki. Bez żadnego prozelityzmu, choć z wyraźną pasją dzieli się swoimi poszukiwaniami (zwłaszcza pracą nad zapobieganiem dystonii), poświęcił czas, by wyjaśnić mi wszystkie tajniki swojej pracy i swojego podejścia, które postrzega przede wszystkim jako profilaktykę fizjologiczną. W trakcie naszego spotkania uświadomił mi między innymi wagę niektórych terminów i pokazał, jak źle dobrane lub niewłaściwie używane słowa mogą prowadzić do prawdziwych szkód.

Proszenie ucznia, by „rozluźnił” barki, czy mówienie o „luźnym” nadgarstku, wyrażenia, których wielu nauczycieli używa na co dzień, wydaje się bowiem absurdalne jako opis tego, co w rzeczywistości musi być świadomie kontrolowane i „trzymane”, a więc czegoś dokładnie odwrotnego niż to, co można by rozumieć jako „puszczone” czy „wiotkie”.

To tylko jeden przykład, ale skoro jedno 30-minutowe spotkanie wystarczyło, bym zdał sobie sprawę, jak bardzo moje ścięgna przywykły do trzymania nadgarstka (bo taka jest ich rola, co jasno pokazują liczne ilustrowane plansze w książce, którą trzymacie w rękach), wyobraźcie sobie, jak bardzo ta książka może pomóc tym, którzy szukają odpowiedzi i metody, by lepiej panować nad oddechem, pamięcią mięśniową czy ergonomią swojej pozycji, pozwalając właściwej informacji nerwowej przepływać przy każdym ruchu czy mikroruchu potrzebnym w grze na perkusji, czy to subtelnym i delikatnym, czy przeciwnie, energicznym i długotrwałym.

Podobnie jak w tańcu klasycznym, perkusiści, którym na stołku udaje się wykonywać ruchy zgodne z fizjologią ruchu wychodzącego od barków lub miednicy, zapobiegną potencjalnym schorzeniom. Znamy wiele przykładów bardzo słynnych perkusistów, których „skręcona” pozycja czy wyraźnie sztywne ruchy mogą w przyszłości prowadzić do bólu. Zauważyłem natomiast, że perkusistki często były dobrze ustawione na miednicy i na ogół wykazywały mniejszą sztywność.

W każdym razie dla każdego z nas właściwa informacja, zapewniająca stabilny tułów i kontrolowany ruch, pozwoli uniknąć zbędnych napięć (niektóre napięcia są użyteczne, ale tylko przez bardzo krótki czas) i zoptymalizuje pracę potrzebną do przemieszczania kończyn, sprawiając, że frazowanie, koordynacja czy pożądana głośność będą przychodzić łatwiej. Ta książka, poświęcona każdej ważnej części naszego ciała (w obrazach z tekstem objaśniającym), anatomii, którą gra na perkusji często angażuje w sposób skoordynowany, z pewnością wyostrzy spojrzenie każdego i, tak jak w moim przypadku, przyniesie zbawienne uświadomienie, niezależnie od poziomu czytelnika.

Całą moją wdzięczność kieruję do Marca Papillona za tę przemyślaną pracę, z której bez wątpienia skorzysta wielu, i serdecznie dziękuję za powierzenie mi tej drugiej przedmowy.

Laurent Bataille – perkusista i pedagog