Książki

Wydanie oryginalne · Przesłuchania, laboratorium ucieleśnionego muzyka

Mity i rzeczywistość

Od skrępowanego ciała do żywego gestu
Wydanie w języku francuskim · Marc Papillon Éditions – 2026
Wkrótce premiera

Okładka książki „Mity i rzeczywistość” (wydanie francuskie): skrzypaczka na koncercie, siedząca przed pulpitem. Kliknij, aby powiększyć okładkę.

Książka

Czwarta strona okładki

Solidne podstawy dla twoich poszukiwań

„Wyprostuj się.” „Rozluźnij barki.” „Nadmuchaj brzuch.” „Puść ciężar ręki.” A kiedy nic z tego nie wystarcza: „Ćwicz więcej.”

Każde z tych zaleceń próbuje skorygować coś rzeczywistego. Ale zastygłe w absolutne reguły, w końcu drogo kosztują: gest się usztywnia, praca staje się coraz cięższa, a ból czasem pojawia się tam, gdzie najmniej się go spodziewano.

Ta książka bierze na warsztat, jedno po drugim, te obiegowe przekonania (postawę, rozluźnienie, ciężar ręki, oddech, ból, godziny ćwiczeń, powtarzanie, kontrolę) i konfrontuje je z tym, co klinika, anatomia i badania nad uczeniem się ruchu pozwalają dziś powiedzieć. Nie wytacza procesu pedagogice: udoskonala ją.

Dziewięć Wariacji, Interludium, w którym ciało wreszcie zabiera głos, i jedno przekonanie: prawdziwą miarą praktyki jest możliwość dalszego szukania, uczenia się i grania jutro.

Fragment

Uwertura

Muzyk pracuje. Powtarza, szuka, zaczyna od nowa, a kiedy jakiś fragment stawia opór albo pojawia się ból, robi to, czego zawsze go uczono: ćwiczy więcej, kontroluje więcej, stara się bardziej rozluźnić. Pracowałem z bardzo wieloma muzykami i prawie nie spotkałem takich, którym brakowałoby woli. Prawie nigdy nie brakuje ci wysiłku. A gdyby problem nie wynikał z braku pracy, lecz z tego, nad czym kazano ci pracować?

Znasz te zdania. Kazano ci stać prosto i przestać się ruszać, rozluźnić barki i nadmuchać brzuch; uczono cię puszczać ciężar ręki i utrzymywać miękkie nadgarstki, a potem, kiedy nic z tego nie wystarczało, ćwiczyć więcej. Usłyszane w dzieciństwie, powtarzane czasem twoim własnym uczniom, krążą z pokolenia na pokolenie i nikt ich nie kwestionuje. To błędy i czas przestać je przekazywać.

Najbardziej zaskakujące jest to, że te błędy nie przeszkadzają w robieniu postępów. Idziesz naprzód mimo nich, wolniej, niż byś chciał, i kosztem ogromnego wysiłku, a właśnie ten postęp utrudnia zwątpienie, bo zdaje się przyznawać rację zaleceniu. Głowa wnioskuje, że wystarczy się uprzeć; ciało kompensuje w milczeniu, aż do dnia, w którym daje o sobie znać na końcu łańcucha, w dłoniach albo w wargach.

Obalanie mitów z pozoru nie ma w sobie nic szczególnie pozytywnego. Ale zaprzestanie tego, co szkodzi, przynosi rezultaty, które już takie są.

Uwertura

Spis treści

Muzykowi nie brakuje woli

Wariacja I

Idealna postawa nie istnieje

1.1 „Wyprostuj się”: postawa jak fotografia
1.2 „Przestań się ruszać”: postawa jako minimalny taniec

Wariacja II

Rozluźnić to nie znaczy odpuścić

2.1 Zrehabilitować napięcie: suwak tonusu
2.2 „Rozluźnij się”: spokojny umysł, sprężyste ciało
2.3 Kontrola i panowanie

Wariacja III

Dłoń zaczyna się przed dłonią

3.1 Bark, korzeń gestu
3.2 Ciężar ręki, złudzenie
3.3 Stabilny nadgarstek, rozluźnione palce
3.4 Kciuk i opuszka

Wariacja IV

Powietrze nie schodzi do brzucha

4.1 „Nadmuchaj brzuch”
4.2 Wdech, który uspokaja, i zrehabilitowany bezdech
4.3 Oddychać rytmem: twarz, maska, język, muzyczne wejście

Interludium

Ciało zabiera głos

Nauczyciel, muzyk, klinicysta… i ciało, które wreszcie przestaje kompensować w milczeniu.

Wariacja V

Ból nie jest medalem

5.1 Sygnał i dowód
5.2 Kanał nadgarstka i ucisk na wielu poziomach
5.3 Odpoczynek, rozciąganie, rozgrzewka, sport: rozplątać rytuały

Wariacja VI

Liczba godzin nie mówi prawie nic

6.1 Mit licznika
6.2 Rzeczywiste obciążenie
6.3 Partytura pracy

Wariacja VII

Powtarzać, nie powtarzając się

7.1 Automatyzować, nie usztywniając
7.2 Różnicować, zakłócać
7.3 Pięć sposobów, by się nie powtarzać

Wariacja VIII

Mózg nie słucha rozkazów

8.1 Zrozumieć to nie znaczy zmienić
8.2 Błąd, powolność, oduczanie się: trzy wersje tego samego gestu

Wariacja IX

Dystonia ogniskowa

9.1 Czym dystonia nie jest
9.2 Kiedy zbyt wyuczony gest nie potrafi się już zmienić
9.3 Pielęgnować możliwości: rehabilitować, zapobiegać

Koda

Grać długo

Zadbaj o to ciało: to ono będzie grać.

Premiera

Mity i rzeczywistość
Wkrótce w sprzedaży.
Wydanie w języku francuskim · Marc Papillon Éditions – 2026