Trompet, hoorn, trombone en tuba

Alles begint met een idee. Misschien wil je in een orkest gaan spelen. Misschien wil je je spel naar een heel nieuw niveau tillen.

Een globale en analytische blik op de werking van het lichaam van de musicus.
Van de buikspieren tot de tong, via de luchtkolom: een update die je een flinke impuls geeft!

De rol van elke spier die bij de instrumentale beweging betrokken is, wordt in detail beschreven, van de dichtstbijzijnde en meest voor de hand liggende tot de verst verwijderde, waarbij de beweging van de speler tot aan haar oorsprong wordt teruggevolgd.

Het was een koelkastdeur die me naar Marc Papillon bracht. Midden in een rustige vakantie, een paar weken voor een belangrijk concert, verwondde ik mijn lip door een onwaarschijnlijke beweging. Dit piepkleine incident, dat me maandenlang belette als trompettist te werken, bracht me ertoe op een ochtend Marc Papillon te bellen. Ik had kort daarvoor een van zijn lezingen bijgewoond en had zijn pragmatisme, zijn precisie en zijn vriendelijkheid gewaardeerd.

Dat telefoontje, dat maar een paar minuten duurde, was het begin van een gelukkig snel herstel, en het wakkerde mijn belangstelling aanzienlijk aan voor zijn manier om de fysiologie van het trompetspel, en van koperblazers in het algemeen, te benaderen.

Het begrip instrumentale prestatie is uiterst aanwezig in het onderwijs voor koperblazers, en aspecten zoals uithoudingsvermogen, kracht of bereik worden vaak doorslaggevende factoren bij wedstrijden en examens, en zelfs binnen de conservatoriumklassen zelf. De benadering van Marc Papillon wordt gevoed door al zijn ervaring met de fysiologie van strijkinstrumenten, en ook door zijn eigen leven en empathie als musicus die nog altijd de vreugde van het spelen zoekt, alleen en met anderen.

Vrij van elk oordeel bevat zijn benadering geen enkel dogmatisme. De rol van elke spier die bij de instrumentale beweging betrokken is, wordt in detail beschreven, van de dichtstbijzijnde en meest voor de hand liggende tot de verst verwijderde, waarbij de beweging van de speler tot aan haar oorsprong wordt teruggevolgd.

Door in zijn hele werk de rol van het lichaam als geheel en in al zijn openheid te verhelderen, van de ademhaling tot de klankproductie via de velociteit, streeft Marc Papillon in de eerste plaats naar artistiek welzijn, instrumentaal plezier en expressiviteit.

“Anatomie van de musicus” analyseert ook, en dat is niet de geringste verdienste, de betekenis van bepaalde traditionele uitdrukkingen binnen de koperfamilie. Het verheldert er enkele van, maar wijst er ook op hoe onnauwkeurig, ontoereikend of zelfs gevaarlijk sommige gangbare pedagogische instructies kunnen zijn.

Inhoudelijk een waar compendium voor spelers, studenten en docenten, blijft dit boek toch heel toegankelijk dankzij zijn opbouw, waarmee je je even gemakkelijk op één enkel detail kunt concentreren als het instrumentale spel in zijn geheel kunt overzien. Dankzij de kwaliteit en helderheid van de illustraties kan iedereen de verklaring vinden voor spiergewaarwordingen die hij al heeft ervaren, aangenaam of niet, geruststellend of verontrustend, en zo, voor zichzelf of met zijn studenten, een rustiger en duurzamer manier van denken over het spelen en over de muziek opbouwen.

André Feydy – Trompettist en docent

Als concertmusicus, solist van het Orchestre National de France en docent kan ik vandaag, met al het gewicht van mijn ervaring, zeggen dat alles wat in dit boek wordt uitgelegd bekend zou moeten zijn bij jonge musici en bij elke andere professional. Dit werkelijk opmerkelijke werk is een noodzakelijk werk.

Mijn ontmoeting met Marc Papillon, enkele jaren geleden, betekende een complete ommekeer in mijn benadering van het instrument en in mijn spel.

Op een moment dat ik dacht op het toppunt van mijn kunnen te staan, opende ik dankzij hem een deur waarvan ik het bestaan nog niet kende, naar een nieuwe dimensie, veel hoger en betrouwbaarder.

Ik had toen een licht teken van disfunctie in mijn embouchure opgemerkt: een van de bovenste spieren gaf het op tijdens het spelen, en ik raakte in paniek, zoals elke musicus die van zijn instrument leeft.

Ik begreep niet wat er met me gebeurde, en vooral niet waarom.

Daarom ging ik naar Marc Papillon, want ik voelde aan dat dit zeer waarschijnlijk het begin was van veel complexere symptomen.

Gelukkig belette het probleem me niet om te spelen. In wezen veranderde het zelfs niets, maar als getuige van wat ik voelde, en luisterend naar de uitleg van Marc, besloot ik wat ik had geleerd vanuit een meer anatomisch perspectief te herzien, om eindelijk evenwicht te vinden en gezond te spelen, zonder mezelf schade te berokkenen.

De opgave was zwaar, want ik moest “afleren” wat ik al meer dan 20 jaar reflexmatig en zonder nadenken deed. Ik maakte zelfs een periode van twijfel door, omdat ik me belemmerd en beperkt voelde.

Na een paar maanden van bewuster werk aan de verschillende betrokken systemen (tong, embouchure, schouders, ademhaling…) begon ik eindelijk mijn gewaarwordingen terug te vinden. Begrijpen om beter te voelen liet me de vreugde van het spelen herontdekken.

Ik had veel dingen veranderd.

Naast de oplossing van mijn probleem bracht het volgen van Marcs advies een tweede uitstekend nieuws: mijn technisch niveau ontwikkelde zich op verrassende wijze. Ik kon grenzen overschrijden die me tot dan toe onoverkomelijk leken.

Het was verbluffend, en toch logisch.

Door mijn lichaam eindelijk fysiologisch te gebruiken, verbeterde alles in de goede richting.

Als concertmusicus, solist van het Orchestre National de France en docent kan ik vandaag, met al het gewicht van mijn ervaring, zeggen dat alles wat in dit boek wordt uitgelegd bekend zou moeten zijn bij jonge musici en bij elke andere professional. Dit werkelijk opmerkelijke werk is een noodzakelijk werk.

Jean-Philippe Navrez – Solotrombonist, Orchestre National de France – Docent

Onderwerpen die te zelden aan bod komen, voor het eerst geïllustreerd!